Cara Jawab Sejarah SPM Kertas 2: Soalan Struktur, KBAT dan Esei

Pada hari Isnin, 30 November 2026, hampir semua calon SPM menduduki kertas Sejarah: Kertas 1 dari jam 8:15 hingga 9:15 pagi, dan Kertas 2 dari jam 10:30 pagi hingga 1:00 tengah hari.^[1] Sejarah ialah salah satu daripada dua mata pelajaran, bersama Bahasa Melayu, yang wajib lulus untuk mendapat sijil SPM.^[2] Kebanyakan calon lulus mata pelajaran ini: kadar lulus SPM 2025 ialah 95.0%.^[3] Bagi gred yang lebih tinggi, kebanyakan markah terletak dalam Kertas 2, yang bernilai 100 markah berbanding 40 markah bagi Kertas 1.

Ada satu ciri Kertas 2 yang patut menentukan cara anda menjawabnya. Lembaga Peperiksaan tidak menerbitkan skema pemarkahannya, tetapi laporan pemeriksanya, Kupasan Mutu Jawapan (KMJ), memaparkan contoh skrip jawapan sebenar calon SPM berserta tanda betul daripada pemeriksa. Tanda itu diberikan bagi setiap idea. Perenggan panjang yang berulang-ulang tentang satu idea hanya mendapat satu tanda. Jawapan yang lebih pendek tetapi mengandungi lima idea yang berbeza dan tepat boleh mendapat sehingga lima tanda.

Panduan ini menerangkan format, cara tanda diberikan, kehendak setiap kata tugas dan cara menjawab tiga jenis soalan dalam Kertas 2, berdasarkan skrip sebenar SPM 2025 daripada laporan LP. Panduan ini diakhiri dengan pelan masa untuk Kertas 2 dan ulasan tentang nilai sebenar "hot tips".

Format Sejarah SPM

Sejak SPM 2021, Sejarah mempunyai dua kertas. Kertas 3 yang lama, iaitu ujian esei berasaskan tema secara buku terbuka, tamat pada SPM 2020. Jadi, mana-mana panduan yang masih menyebut Kertas 3 menerangkan format lama.^[4]

LP menetapkan taburan item aras rendah, sederhana dan tinggi mengikut nisbah 5 : 3 : 2. Istilah ini mempunyai makna yang tepat: item aras rendah boleh dijawab betul oleh lebih daripada 60% calon, manakala item aras tinggi boleh dijawab betul oleh kurang daripada 40% calon.

Setiap soalan Bahagian A bernilai 10 markah dan setiap soalan Bahagian B bernilai 20 markah. Setiap soalan dipecahkan kepada beberapa ceraian. Dalam contoh item LP, satu soalan Bahagian A dipecahkan kepada ceraian 2, 4 dan 4 markah, dan soalan Bahagian B kepada ceraian 6, 6 dan 8 markah, atau 4, 8 dan 8 markah. Dalam kedua-dua bahagian, ceraian terakhir, iaitu (c), mempunyai peruntukan markah paling tinggi dan meminta ulasan anda sendiri berdasarkan sumber. Di situlah markah KBAT terletak.

Cara pemeriksa memberi markah: satu idea, satu tanda

Bukti paling jelas terdapat dalam laporan pemeriksa SPM 2025, yang memaparkan dua contoh jawapan sebenar bagi Soalan 1(b): "Mengapakah raja penting dalam kerajaan Alam Melayu?"^[5]

SPM 2025, Soalan 1(b) Mengapakah raja penting dalam kerajaan Alam Melayu?

Skrip prestasi sederhana 2 tanda

1. Mendapat markah: "Raja merupakan tonggak utama kerajaan."
2. Tiada markah: "Raja akan memelihara keamanan negara."
3. Mendapat markah: "Rakyat sentiasa di bawah naungan raja."

Baris kedua kedengaran munasabah tetapi tiada dalam sukatan, jadi tidak mendapat markah.

Skrip prestasi tinggi 5 tanda

1. Mendapat markah: "Raja merupakan tonggak utama kerajaan."
2. Mendapat markah: "Raja juga dibantu dalam pentadbiran oleh pembesar."
3. Mendapat markah: "Sebagai contoh, raja Champa..." Mendapat markah tersendiri
4. Mendapat markah: "...dianggap suci..."
5. Mendapat markah: "...dan dikaitkan dengan Dewa Siva."

Apabila kedua-dua skrip dibandingkan, tiga perkara jelas kelihatan. Jawapan prestasi tinggi itu pendek, hanya lima baris tulisan tangan, dan hampir setiap frasanya mendapat tanda, termasuk contoh yang diberikan. Ayatnya hampir sama dengan buku teks Tingkatan 4, yang menyatakan raja menjadi "tonggak utama kerajaan", dibantu oleh para pembesar dan memperoleh ketaatan rakyat.^[6] Baris kedua jawapan prestasi sederhana pula, "raja akan memelihara keamanan negara", ialah jenis ayat yang kedengaran betul tetapi tidak mendapat markah, kerana ayat itu berdasarkan logik akal, bukan fakta dalam sukatan pelajaran. Laporan LP menyebut tabiat ini berulang kali: ramai calon cenderung menjawab "berdasarkan pemikiran logik akal tanpa menghubung kait dengan fakta sejarah".^[7]

Skema pemarkahan peperiksaan percubaan negeri, yang disediakan oleh guru berdasarkan format SPM, menggunakan logik yang sama dalam susunannya.^[8] Setiap isi yang diterima ialah satu baris bernombor yang bernilai satu markah, dihadkan mengikut markah yang diperuntukkan: "Mana-mana 4F x 1 m" bermaksud mana-mana empat fakta, satu markah setiap satu. Butiran dan contoh disenaraikan sebagai baris tersendiri, jawapan alternatif yang dipisahkan dengan garis condong hanya dikira sekali, dan ceraian KBAT mempunyai baris seperti "mana-mana jawapan munasabah". Setengah markah tidak diberikan.

Baca kata tugas dahulu

Perkataan pertama setiap ceraian menunjukkan jenis isi yang diberi markah. Berikut ialah kata tugas yang muncul dalam Kertas 2 SPM, dan kehendak setiap satu menurut laporan pemeriksa:

Untuk menentukan bilangan isi, kira markahnya. Setiap idea yang diterima biasanya bernilai satu markah, jadi ceraian "Jelaskan" yang bernilai 4 markah memerlukan empat idea yang diterima, contohnya dua fakta berserta huraian masing-masing.

Bahagian A: ringkas, tepat dan berpandukan buku teks

Bahagian A mengandungi empat soalan struktur (soalan respons terhad) yang wajib dijawab, setiap satu bernilai 10 markah. Jika masa dibahagikan sama rata, anda ada kira-kira 14 minit bagi setiap soalan.

Istilah yang tepat menentukan markah di sini. Soalan 1(a) SPM 2025 memaparkan rajah ciri-ciri negara bangsa Alam Melayu, "Raja, Rakyat, X, Y", dan bertanya apakah X dan Y. Buku teks menyenaraikan empat ciri bagi Alam Melayu, iaitu "raja, undang-undang, wilayah pengaruh dan rakyat", manakala bagi Kesultanan Melayu Melaka, buku teks menyenaraikan enam ciri yang berbeza, termasuk "kerajaan". Dalam SPM 2021, pemeriksa mencatatkan bahawa jawapan "kerajaan" bukan ciri negara bangsa di Alam Melayu, jadi jawapan itu tidak mendapat markah. Jadi, pastikan anda tahu senarai ciri yang mana milik kerajaan yang mana, kerana di situlah markah diperoleh.

Jawab Bahagian A dalam ayat lengkap, satu idea bagi setiap ayat. Laporan 2021 meminta guru memastikan murid tidak menjawab Bahagian A dalam bentuk "point form", dan membenarkan frasa pendek hanya apabila kata tugasnya meminta calon menyenaraikan atau menamakan.

Soalan KBAT: gunakan sumber, kemudian kembangkan

Dalam SPM 2025, setiap ceraian (c) dimulakan dengan sumber: laporan akhbar, lirik lagu, titah diraja, graf, poster, petikan dan hantaran di X. Teguran utama laporan 2025 terhadap calon prestasi sederhana ialah mereka menjawab ceraian KBAT berdasarkan logik akal tanpa menghubung kait dengan kehendak soalan, dengan huraian yang "terhad dan kurang mendalam".

Skema kertas percubaan menjelaskan cara soalan sumber ditanda. Satu skema 2026 bagi soalan sumber 4 markah memberikan sifar markah jika sumber disalin bulat-bulat, maksimum 2 markah jika hanya isi tersurat diberikan, maksimum 2 markah jika hanya isi tersirat diberikan, dan 4 markah jika kedua-duanya diberikan bersama huraian. Skema lain menghadkan markah bagi jawapan yang disalin kepada 1 atau 2; peraturan SPM sendiri tidak diterbitkan. Prinsipnya tetap sama: sumber ialah titik permulaan.

Soalan Pada sebuah poster tertulis "Perpaduan Teras Kemakmuran. Sayangi Malaysiaku" di atas gambar pelajar pelbagai kaum yang sedang mengibarkan Jalur Gemilang. "Huraikan mesej yang terkandung dalam poster tersebut." [4 markah]

Menyalin poster 0 daripada 4

"Poster ini menyatakan perpaduan teras kemakmuran dan sayangi Malaysiaku."

Setiap perkataan diambil daripada poster. Mengikut peraturan ini, jawapan yang disalin tidak mendapat markah, dan isi tersurat sahaja mendapat maksimum 2 markah.

Menghuraikan poster 4 daripada 4

1. Mendapat markah: "Poster ini menyeru rakyat pelbagai kaum supaya bersatu padu dan menyayangi negara." (isi tersurat)
2. Mendapat markah: "Perpaduan mewujudkan keamanan dan kestabilan politik." (isi tersirat)
3. Mendapat markah: "Negara yang stabil menarik pelaburan, lalu ekonomi berkembang dan rakyat hidup makmur." (huraian)
4. Mendapat markah: "Contohnya, rakyat pelbagai kaum menyambut Hari Kebangsaan bersama-sama dengan mengibarkan Jalur Gemilang." (contoh) Mendapat markah tersendiri

Bagi soalan "Pada pendapat anda" dan "Sejauh manakah", kedua-dua pendirian boleh mendapat markah jika anda memberikan justifikasi. Dalam contoh item penilaian LP sendiri, jawapan "berjaya" dan "tidak berjaya" kedua-duanya diterima; markah diberikan kepada sebab yang dikemukakan.^[9]

Esei Bahagian B: isi, huraian, bukti

Anda memilih tiga daripada lima soalan esei. Nasihat pemeriksa ialah menjawab dahulu soalan yang boleh menjamin markah paling banyak, dan tidak semestinya mengikut urutan nombor soalan, serta menyediakan rangka jawapan ringkas sebelum menulis.

Tulis dalam bentuk perenggan. Laporan 2021 menyatakan bahawa jawapan Bahagian B dalam bentuk "point form" "akan menjejaskan markah", dan meminta calon menulis dalam ayat lengkap serta menulis nombor dan ceraian soalan dengan jelas.

Bina setiap isi dengan cara yang sama. Satu skema percubaan (MRSM 2025) menanda soalan iktibar 8 markah sebagai rangkaian empat baris, setiap satu bernilai satu markah: fakta atau iktibar (F), huraian (H), contoh atau bukti (C) dan inferens (I). Berikut ialah satu rangkaian tentang iktibar daripada penentangan terhadap Malayan Union:

Dua rangkaian lengkap seperti ini menghasilkan lapan baris, mencukupi untuk ceraian 8 markah. Fakta dalam contoh ini diambil daripada bab peralihan kuasa British dalam buku teks Tingkatan 4. Skema kertas percubaan menanda ceraian 8 markah yang sama mengikut empat aras, dan aras tertinggi (7 hingga 8 markah) memerlukan pengetahuan yang jelas, bukti yang sesuai, inferens yang tepat dan huraian yang mendalam; contoh jawapan yang diberikan bagi aras itu mengandungi kira-kira lapan isi yang dihuraikan.

Tiada satu pun skema percubaan atau laporan pemeriksa yang kami semak memberikan markah untuk pendahuluan atau kesimpulan. Perenggan pendahuluan mengambil masa tetapi tidak menambah markah. Mulakan terus dengan isi pertama anda.

150 minit: pelan masa untuk Kertas 2

Kertas 2 memberi anda 150 minit untuk 100 markah, iaitu satu setengah minit bagi setiap markah. Berikut ialah satu cadangan pembahagian masa, termasuk masa untuk membaca dan merangka jawapan:

Kertas 1 memberi anda 60 minit untuk 40 soalan, iaitu 90 saat bagi setiap soalan. Antara kedua-dua kertas, anda ada 45 minit, iaitu dari waktu Kertas 1 tamat pada jam 9:15 pagi hingga waktu calon perlu hadir bagi Kertas 2 pada jam 10:00 pagi. Jadual SPM 2026 kami menyenaraikan setiap kertas yang lain.

20 bab yang diuji

Kertas 2 boleh menguji mana-mana daripada 20 bab KSSM, sepuluh bab bagi setiap tingkatan:

Mengikut kiraan kami daripada laporan LP, setiap satu daripada 20 bab ini telah muncul dalam Kertas 2 sekurang-kurangnya sekali antara SPM 2021 dengan SPM 2025. Dalam lima kertas itu, dua soalan pertama Bahagian A datang daripada Tingkatan 4 dan dua soalan terakhir daripada Tingkatan 5, manakala dalam Bahagian B, dua soalan pertama datang daripada Tingkatan 4 dan tiga soalan terakhir daripada Tingkatan 5.

Nilai sebenar "hot tips"

Setiap November, "hot tips" dan senarai ramalan Sejarah tersebar di Telegram dan blog. Pada Januari 2025, selepas tular tangkap layar yang didakwa menunjukkan kertas soalan Sejarah SPM 2024, KPM menjelaskan bahawa tiada soalan daripada kedua-dua kertas dipaparkan, dan tangkap layar itu hanya mengandungi "senarai tajuk dalam buku teks Sejarah yang dijadikan ramalan".^[10]

Oleh sebab setiap bab telah muncul dalam tempoh lima tahun, anda tidak boleh bergantung pada senarai topik ramalan untuk mengehadkan ulang kaji. Anggap senarai ramalan sebagai soalan latihan tambahan, dan jangan jadikannya pelan ulang kaji.

Tujuh minggu terakhir

1. 1 Satu halaman nota bagi setiap bab
2. 2 Satu soalan Bahagian A dan satu esei sehari
3. 3 Dua Kertas 2 penuh dengan had masa
4. 4 Minggu terakhir: Kertas 1 dan rehat

Tulis halaman setiap bab berdasarkan buku teks: definisi, ciri-ciri, sebab, kesan dan contoh khusus (nama tokoh, tempat, peristiwa dan tarikh). Ambil soalan harian daripada kertas percubaan negeri terkini dan semak jawapan anda dengan skema pemarkahan baris demi baris, kemudian bandingkan dengan skrip prestasi tinggi dalam laporan pemeriksa LP bagi tahun 2021 hingga 2025. Bagi ceraian (c), berlatih menulis isi tersurat, isi tersirat, huraian dan contoh. Duduki kertas penuh dengan had masa sebenar, iaitu 150 minit, dan pada minggu terakhir, beralih kepada latihan Kertas 1 (40 soalan dalam 60 minit) serta halaman ringkasan setiap bab. Pelan ulang kaji SPM 2026 kami menunjukkan cara menyelitkan pelan ini dalam jadual ulang kaji mata pelajaran lain.

Cara ibu bapa boleh membantu

Minta anak anda menerangkan satu bab secara lisan dalam lima isi, setiap satu dengan contoh. Jika dia tidak dapat melakukannya, bab itu perlu diulang kaji. Apabila anak anda berlatih, pastikan setiap jawapan ditanda isi demi isi berdasarkan skema, dengan satu tanda bagi setiap idea yang diterima, kerana tanda itu menunjukkan jenis isi yang tertinggal. Pada minggu terakhir, utamakan tidur anak berbanding mengulang kaji hingga lewat malam.

Soalan lazim

Apakah format Sejarah SPM Kertas 2?

Kertas 2 mengambil masa 2 jam 30 minit dan bernilai 100 markah. Bahagian A mengandungi empat soalan struktur bernilai 10 markah setiap satu, dan semuanya wajib dijawab. Bahagian B mengandungi lima soalan esei bernilai 20 markah setiap satu, dan anda menjawab tiga daripadanya.

Bagaimana markah Sejarah SPM diberikan?

Pemeriksa memberikan satu markah bagi setiap idea yang diterima, sehingga had markah ceraian itu. Huraian atau contoh mendapat markah tersendiri, tetapi idea yang diulang tidak mendapat markah, dan huraian tanpa fakta utamanya mungkin tidak mendapat markah.

Berapa isi untuk soalan 4, 6 atau 8 markah?

Kira satu markah bagi setiap idea yang diterima. Ceraian 4 markah memerlukan empat idea, contohnya dua fakta berserta huraian masing-masing, dan ceraian 6 markah memerlukan enam. Skema percubaan menanda ceraian sumber dan iktibar 8 markah mengikut aras, dan aras tertinggi diberikan kepada kira-kira lapan isi yang dihuraikan bersama bukti dan inferens yang tepat.

Perlukah pendahuluan dan kesimpulan dalam esei Sejarah?

Tiada satu pun skema percubaan atau laporan pemeriksa yang kami semak memberikan markah untuk pendahuluan atau kesimpulan. Mulakan terus dengan isi pertama dan gunakan masa itu untuk menambah isi.

Bolehkah saya menjawab esei Sejarah dalam bentuk point form?

Tidak. Laporan pemeriksa LP 2021 menyatakan bahawa jawapan Bahagian B dalam bentuk point form akan menjejaskan markah. Tulis dalam bentuk perenggan dengan ayat lengkap, dan nomborkan setiap ceraian.

Bagaimana cara menjawab soalan KBAT Sejarah SPM?

Mulakan dengan sumber. Nyatakan isi tersurat, kemudian isi tersirat, huraikan, dan tambah contoh sejarah. Bagi soalan pendapat dan penilaian, kedua-dua pendirian boleh mendapat markah jika disertakan justifikasi.

Adakah Sejarah wajib lulus untuk SPM?

Ya. Sejak SPM 2013, calon mesti lulus Bahasa Melayu dan Sejarah untuk mendapat sijil SPM.

Bilakah kertas Sejarah SPM 2026?

Isnin, 30 November 2026. Kertas 1 berlangsung dari jam 8:15 hingga 9:15 pagi, dan Kertas 2 dari jam 10:30 pagi hingga 1:00 tengah hari.

Bolehkah hot tips Sejarah SPM dipercayai?

Hot tips ialah tekaan. KPM pernah menjelaskan bahawa "kebocoran" kertas Sejarah yang tular sebenarnya senarai tajuk buku teks, dan setiap bab telah muncul dalam Kertas 2 sekurang-kurangnya sekali sejak 2021. Jadi, jangan bergantung pada senarai ramalan untuk mengehadkan ulang kaji.

Berapa lama masa untuk setiap esei Sejarah?

Kira-kira 28 minit, jika anda memperuntukkan 10 minit pada awal peperiksaan untuk membaca dan merangka, dan memperuntukkan kira-kira 55 minit untuk Bahagian A.

Kimia Kertas 2 ditanda dengan cara yang sama, isi demi isi, dengan markah terikat pada kata kunci yang tepat: lihat kata kunci yang dicari pemeriksa Kimia SPM.