Selepas SPM 2026: STPM, Matrikulasi, Asasi, A Level atau Diploma? Panduan Memilih Laluan, Yuran dan Tarikh Penting

SPM 2026 berakhir pada 17 Disember 2026. Selepas SPM, kebanyakan calon menyambung pengajian melalui salah satu daripada lima laluan: Tingkatan Enam (STPM), matrikulasi, program asasi di universiti awam, asasi atau A Level di kolej swasta, atau diploma. Tiga laluan pertama percuma atau hampir percuma dan membawa terutamanya ke universiti awam, manakala laluan swasta mengenakan yuran puluhan ribu ringgit tetapi membuka lebih banyak pilihan, termasuk di luar negara.^[1]

Soalan "lepas SPM sambung apa?" biasanya dijawab dengan senarai nama program. Di sini, setiap laluan dibandingkan dari segi yuran, tempoh, ambilan, syarat kelayakan, pentaksiran dan pengiktirafan. Kami juga menyenaraikan tarikh permohonan bagi lepasan SPM 2025 (tarikh bagi lepasan SPM 2026 belum diumumkan) dan perkara yang wajar dibuat sementara menunggu keputusan. Jika SPM belum bermula, utamakan pelan ulang kaji SPM 2026 kami dahulu; panduan ini boleh dibaca pada hujung minggu.

Lepas SPM sambung apa? Lima laluan utama

Semua laluan di bawah membawa ke ijazah sarjana muda, sama ada secara terus atau melalui diploma. Perbezaannya terletak pada siapa yang mengendalikannya, berapa kosnya dan universiti mana yang menerima keputusannya.

Tingkatan Enam (STPM)

Tingkatan Enam ditawarkan di sekolah kerajaan dan kolej Tingkatan Enam selama tiga semester, iaitu kira-kira setahun setengah. Peperiksaannya ialah Sijil Tinggi Persekolahan Malaysia (STPM) yang dikendalikan oleh Majlis Peperiksaan Malaysia. Peperiksaan berpusat diadakan pada akhir setiap semester, dan kertas Semester 1 serta Semester 2 boleh diduduki semula untuk memperbaiki keputusan. Syarat asasnya ialah lulus SPM dengan kepujian Bahasa Melayu, memperoleh sekurang-kurangnya tiga kepujian dengan jumlah mata gred yang tidak melebihi had bagi setiap bidang (STEM atau Sains Sosial), dan berumur 17 hingga 20 tahun pada 1 Januari tahun kemasukan. Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) membuat tawaran berdasarkan keputusan SPM, dan calon sekolah kerajaan tidak membayar yuran peperiksaan STPM.^[2]

Tingkatan Enam di bawah KPM atau KPT? Pada Januari 2026, kerajaan mengumumkan bahawa Tingkatan Enam dan matrikulasi akan diletakkan di bawah Kementerian Pendidikan Tinggi (KPT) mulai 2027. Namun, pada 28 Julai 2026, Perdana Menteri memutuskan supaya Tingkatan Enam kekal di bawah KPM buat masa ini.^[3] Bagi matrikulasi pula, pantau notis rasmi untuk mengetahui kementerian yang akan mengendalikan ambilan seterusnya.

Matrikulasi KPM: setahun atau dua tahun

Program Matrikulasi KPM dijalankan di 15 kolej matrikulasi dan dua Kolej MARA, dengan lima jurusan: Sains, Sains Komputer, Kejuruteraan, Perakaunan dan Perakaunan Profesional. Kebanyakan pelajar mengikuti Sistem Dua Semester selama setahun, manakala Sistem Empat Semester selama dua tahun hanya ditawarkan bagi Jurusan Sains.^[4]

Yuran pengajian dan penginapan ditanggung sepenuhnya oleh kerajaan. Pelajar hanya membayar yuran pendaftaran (RM499 bagi sains, RM446 bagi perakaunan) dan RM150 bagi yuran MUET, manakala pelajar yang layak menerima Bantuan Sara Hidup Pelajar (BSHP) sebanyak RM1,250 setiap semester. Pemilihan dibuat mengikut merit (90 peratus akademik, 10 peratus kokurikulum) dengan mengambil kira pendapatan keluarga. Mengikut senarai terkini KPM, Jurusan Sains setahun memerlukan sekurang-kurangnya B dalam Matematik, C dalam Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Matematik Tambahan, Kimia, dan Fizik atau Biologi, serta lulus Sejarah. Syarat program dua tahun lebih rendah: C dalam Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris dan Matematik, serta lulus dalam Sejarah, Matematik Tambahan, Kimia, dan Fizik, Biologi atau Sains Komputer. Jurusan Perakaunan tidak mensyaratkan Matematik Tambahan.^[5]

Sembilan puluh peratus tempat dikhaskan untuk pelajar Bumiputera. Bagi sesi 2026/2027, semua calon SPM 2025 yang memohon dan memperoleh 10A ke atas (gred A-, A dan A+ sahaja) ditawarkan tempat secara automatik, iaitu seramai 6,717 orang.^[6]

Asasi di universiti awam

Universiti awam menawarkan program asasi sendiri selama setahun, dan permohonannya dibuat melalui UPU Maksud Sistem kemasukan berpusat ke universiti awam, politeknik dan kolej komuniti yang dikendalikan oleh Kementerian Pendidikan Tinggi di upu.mohe.gov.my. bagi ambilan Jun dan Julai sahaja. Syarat amnya ialah lima kepujian SPM termasuk Bahasa Melayu dan lulus Sejarah, manakala setiap program menetapkan syarat khas tersendiri bagi gred subjek. Sesetengah program dikhaskan untuk calon Bumiputera sahaja, contohnya Asasi Sains UM dan semua program UiTM. Program lain, seperti ASASIpintar UKM, Asasi Sains UMK dan Asasi Pengajian Islam UM, terbuka kepada semua pemohon yang layak.^[7]

Yurannya rendah. Pusat Asasi Sains Universiti Malaya menyenaraikan yuran RM1,700 hingga RM1,800 bagi setahun pengajian asasi melalui saluran UPU, tidak termasuk yuran asrama, dan menyarankan pelajar daripada isi rumah berpendapatan rendah memohon bantuan kewangan daripada Kementerian Pendidikan Tinggi.^[8] Lepasan asasi lazimnya menyambung ke program ijazah di universiti yang sama.

A Level: apa itu A Level di Malaysia

A Level ialah kelayakan prauniversiti sistem British. Di Malaysia, kolej swasta menawarkannya mengikut salah satu daripada dua lembaga peperiksaan: Cambridge International AS & A Level, yang diduduki di Malaysia pada siri Jun dan November, atau Pearson Edexcel International A Level, yang terdiri daripada beberapa unit dan diduduki pada siri Januari, Jun dan Oktober. Pelajar mengambil tiga atau empat subjek, boleh menduduki kertas AS selepas tahun pertama dan kertas selebihnya kemudian, dan menerima gred A* hingga E.^[9]

Tempoh pengajiannya 15 hingga 21 bulan. Sunway College menawarkan program 18 atau 21 bulan dengan ambilan Januari, Julai dan September serta program awal (headstart) pada April, manakala Taylor's College menerima pelajar pada Februari, April dan Ogos.^[10] Yuran pengajian bagi tiga subjek ialah RM24,300 di Methodist College Kuala Lumpur (ambilan Januari dan Julai, belum termasuk yuran sumber, yuran pendaftaran dan yuran lain) dan RM35,453 di Taylor's. Di Taylor's, empat subjek dalam program 15 bulan ambilan Ogos 2026 berjumlah RM47,054. Yuran peperiksaan dikenakan berasingan; anggaran Taylor's ialah RM2,280 hingga RM3,640 bagi AS dan RM2,280 hingga RM3,040 bagi A2.^[11]

A Level diterima oleh universiti dalam dan luar negara, dan beberapa biasiswa di bawah menempatkan penerimanya dalam program ini. Universiti awam menerima lepasan A Level melalui UPU di bawah kategori F1 bagi ambilan September atau Oktober, dengan syarat mereka juga memiliki kepujian Bahasa Melayu dan lulus Sejarah dalam SPM, serta MUET atau kelayakan Bahasa Inggeris lain yang diterima, seperti IELTS.^[12] Cara kedua-dua lembaga menyusun kertas peperiksaan diterangkan dalam halaman tuisyen A Level kami.

Asasi (foundation) di universiti swasta

Universiti dan kolej swasta turut menawarkan program asasi sendiri yang diakreditasi oleh Agensi Kelayakan Malaysia (MQA), iaitu 50 kredit dalam tempoh setahun, sama ada dalam dua atau tiga semester.^[13] Kolej yang kami semak mensyaratkan lima kepujian SPM. Yuran Foundation in Science di INTI ialah RM21,229 hingga RM23,218, dengan ambilan Januari, April dan Ogos di kolej-kolejnya, manakala yuran program asasi Taylor's bagi ambilan Ogos 2026 ialah RM28,600 hingga RM31,600.^[14] Asasi swasta ialah laluan berbayar yang paling singkat, tetapi programnya direka untuk kemasukan ke universiti itu sendiri dan universiti rakan kongsinya. Lepasan asasi IPTS juga boleh memohon ijazah di universiti awam melalui UPU, di bawah kategori F8.

Diploma

Diploma mengambil masa dua tahun setengah hingga tiga tahun di universiti awam, politeknik, kolej komuniti atau kolej swasta. Syaratnya lebih rendah, iaitu tiga kepujian SPM serta lulus Bahasa Melayu dan Sejarah. Diploma sudah melayakkan pemegangnya untuk bekerja, dan sesetengah program ijazah menerima pemindahan kredit daripada diploma supaya graduan dapat menamatkan ijazah lebih awal.^[15]

Program prauniversiti lain

Sesetengah kolej dan sekolah antarabangsa juga menawarkan Australian Matriculation (AUSMAT), South Australian Matriculation (SAM atau SACE), Canadian Pre-University dan International Baccalaureate (IB) Diploma. UPU menerima lepasan program ini di bawah kategori F2 dan F7, dengan syarat SPM yang sama seperti A Level. Taylor's menyenaraikan yuran RM35,795 bagi AUSMAT dalam ambilan Ogos 2026, serta anggaran yuran peperiksaan sebanyak RM9,080.

Beza STPM, matrikulasi, asasi, A Level dan diploma

Angka kos dalam jadual ialah yuran terkini yang diterbitkan oleh setiap institusi, dan tarikhnya dinyatakan dalam nota di atas. Semak semula yuran sebelum membayar sebarang deposit.

Laluan mana yang sesuai untuk anda?

Pilihan anda menjadi lebih jelas apabila dua soalan ini dijawab: di mana anda mahu mengikuti pengajian ijazah, dan siapa yang akan menanggung kos setahun dua sebelum itu.

Matrikulasi atau STPM?

Kedua-duanya percuma dan membawa ke universiti awam melalui UPU, jadi yang membezakannya ialah tempoh pengajian dan peluang mendapat tempat. Matrikulasi selesai dalam setahun, tetapi tempatnya terhad dan 90 peratus dikhaskan untuk pelajar Bumiputera. Tingkatan Enam mengambil masa setahun setengah dan terbuka kepada semua warganegara yang memenuhi syarat. Jika layak, mohon matrikulasi dan semak juga tawaran Tingkatan Enam, kerana anda boleh memilih salah satu selepas kedua-dua tawaran diumumkan.

Asasi atau diploma?

Asasi lebih singkat dan terus membawa ke tahun pertama ijazah, tetapi memerlukan lima kepujian. Diploma memerlukan tiga kepujian dan mengambil masa lebih lama, namun graduannya sudah memegang kelayakan untuk bekerja dan boleh menyambung ke ijazah kemudian. Jika keputusan percubaan anda hampir mencapai lima kepujian, masukkan program asasi dan diploma dalam senarai pilihan UPU anda.

Bila permohonan dibuka? Tarikh penting selepas SPM 2026

Setakat ini, hanya tarikh peperiksaan SPM yang sudah ditetapkan. Kertas bertulis berlangsung dari 23 November hingga 17 Disember 2026, seperti yang tersenarai dalam Jadual SPM 2026 kami, manakala tarikh keputusan SPM 2026 belum diumumkan. Sebagai perbandingan, KPM memaklumkan pada 9 Mac 2026 bahawa keputusan SPM 2025 akan diumumkan pada 31 Mac 2026, mulai jam 10:00 pagi di sekolah dan secara online di myresultspm.moe.gov.my.^[16]

UPU dan KPM juga belum mengumumkan tarikh permohonan bagi 2027. Jadual di bawah memaparkan tarikh tahun lepas bagi lepasan SPM 2025, supaya anda dapat melihat urutan setiap peringkat dan jarak masa di antaranya.

Fasa 1 matrikulasi dan permohonan UPU dibuka lama sebelum keputusan diumumkan, jadi calon memohon berdasarkan jangkaan keputusan dan mengemas kini maklumat kemudian. Permohonan UPU kekal dibuka hingga 12 April selepas Kementerian Pendidikan Tinggi melanjutkannya sebaik sahaja tarikh keputusan ditetapkan,^[17] manakala Fasa 2 matrikulasi, yang dibuka selama lima hari, membolehkan pemohon memasukkan keputusan mereka.^[18] Selepas itu, semua laluan kerajaan bermula pada Jun: pelajar Tingkatan Enam mendaftar pada 8 Jun 2026, dan kolej matrikulasi menerima pelajar baharu dari 7 hingga 12 Jun.^[19] Kolej swasta pula mempunyai beberapa ambilan setahun, jadi anda boleh memulakan A Level atau asasi swasta pada April, atau menunggu tawaran kerajaan dahulu dan menyertai ambilan yang lebih lewat.

Biasiswa lepasan SPM: siapa menaja program apa

Pemilihan biasiswa utama untuk lepasan SPM dibuat berdasarkan keputusan sebenar, jadi permohonannya dibuka sekitar hari keputusan: pada 2026, PETRONAS menerima permohonan dari 31 Mac, iaitu hari keputusan SPM 2025 diumumkan, hingga 10 April.^[20] Kebanyakannya menaja peringkat prauniversiti sebagai sebahagian daripada tajaan yang berterusan hingga tamat ijazah.

Butiran dalam jadual diambil daripada halaman rasmi setiap penaja.^[21] Hanya Khazanah yang turut menerima keputusan IGCSE. Kolej swasta juga menawarkan biasiswa sendiri, dan ada yang diputuskan sebelum keputusan SPM diumumkan: Special Scholarship 2027 Sunway College menerima keputusan percubaan calon SPM 2026. Bagi diploma pula, Dermasiswa B40 JPA menaja pengajian di universiti awam, politeknik, institusi TVET MARA dan institusi latihan kemahiran awam terpilih untuk lepasan SPM daripada isi rumah berpendapatan RM5,249 sebulan atau kurang; permohonan bagi 2026 dibuka dari 3 hingga 16 Ogos.^[22]

Apa yang perlu dibuat sementara menunggu keputusan SPM?

1. 1 Pilih dua laluan utama
2. 2 Mohon laluan percuma
3. 3 Bandingkan kos kolej swasta
4. 4 Kemas kini pilihan pada hari keputusan

Tentukan pilihan sebelum keputusan diumumkan

Gunakan keputusan peperiksaan percubaan sebagai anggaran awal. Jika keputusan itu memberi peluang yang munasabah untuk matrikulasi atau asasi universiti awam, mohon sebaik sahaja permohonan dibuka. Jika Tingkatan Enam lebih sesuai, tanya sekolah Tingkatan Enam berhampiran tentang pakej mata pelajaran yang ditawarkan. Mohon juga laluan percuma walaupun anda cenderung memilih kolej swasta: permohonan matrikulasi tidak dikenakan bayaran, dan PIN UPU hanya berharga RM10.60.

Memilih mata pelajaran STPM atau A Level

Mulakan dengan program ijazah: pilih dua atau tiga program yang anda minati, kemudian semak syarat mata pelajarannya di e-Panduan UPU (online.mohe.gov.my/epanduan) atau di laman web universiti. Untuk memohon ke universiti awam, lepasan STPM memerlukan PNGK sekurang-kurangnya 2.00 dengan gred C dalam tiga mata pelajaran, termasuk Pengajian Am.^[23] Pelajar A Level memilih tiga atau empat subjek, dan subjek keempat menambah beban serta kos: di Taylor's, yuran empat subjek ialah RM47,054, manakala tiga subjek RM35,453. Di matrikulasi pula, aliran dalam Jurusan Sains ditetapkan oleh kolej berdasarkan keputusan SPM, dan aliran itu mempengaruhi pilihan bidang ijazah anda. Antara bidang yang disenaraikan KPM ialah perubatan, pergigian dan farmasi bagi Sains Hayat, serta kejuruteraan dan teknologi maklumat bagi Sains Fizikal. Halaman tuisyen STPM dan tuisyen matrikulasi kami menyenaraikan mata pelajaran setiap laluan.

Merancang kewangan untuk prauniversiti

Kira kos keseluruhan laluan sejak awal. Jadual yuran kolej swasta menyenaraikan yuran pengajian, tetapi yuran peperiksaan, yuran subjek sains (RM350 bagi setiap subjek sains setiap semester di Taylor's), asrama dan kos sara hidup perlu ditambah sendiri. Laluan percuma juga melibatkan sedikit kos, seperti yuran pendaftaran dan MUET di matrikulasi, serta yuran asrama bagi asasi universiti awam.

Mengisi masa antara SPM dengan hari keputusan

Jika keputusan diumumkan pada akhir Mac seperti keputusan SPM 2025, anda mempunyai kira-kira tiga bulan selepas kertas terakhir pada 17 Disember 2026. Kumpulkan dokumen yang diperlukan dalam satu fail, termasuk rekod kokurikulum, kerana UPU dan matrikulasi mengambil kira markah kokurikulum dalam pengiraan merit. Lawati dua atau tiga kolej jika laluan swasta ada dalam senarai anda. Jika anda merancang untuk ke matrikulasi, asasi atau A Level, luangkan sejam dua seminggu untuk mengulang kaji Matematik Tambahan dan subjek sains, kerana kalendar matrikulasi sesi 2026/2027 menetapkan PSPM pertama pada 29 Oktober 2026, kurang daripada lima bulan selepas minggu pendaftaran.

Soalan lazim

Lepas SPM boleh sambung apa?

Kebanyakan lepasan SPM memilih salah satu daripada lima laluan: Tingkatan Enam (STPM), matrikulasi, asasi di universiti awam, asasi atau A Level di kolej swasta, atau diploma. Tiga laluan pertama percuma atau berkos rendah dan membawa terutamanya ke universiti awam, manakala asasi swasta dan A Level berbayar tetapi turut membuka jalan ke universiti swasta dan luar negara.

Apa itu A Level di Malaysia?

A Level ialah kelayakan prauniversiti sistem British yang ditawarkan di kolej swasta, sama ada Cambridge International AS & A Level atau Pearson Edexcel International A Level. Pelajar mengambil tiga atau empat subjek selama 15 hingga 21 bulan dan menerima gred A* hingga E. Universiti awam menerima lepasan A Level yang juga memiliki kepujian Bahasa Melayu dan lulus Sejarah dalam SPM.

STPM atau matrikulasi, mana lebih baik?

Kedua-duanya percuma dan membawa ke universiti awam melalui UPU. Matrikulasi lebih singkat, iaitu setahun, tetapi 90 peratus tempatnya dikhaskan untuk pelajar Bumiputera. Tingkatan Enam mengambil masa setahun setengah, terbuka kepada semua warganegara yang layak, dan STPM diiktiraf kerajaan setaraf A Level.

Apa beza matrikulasi dengan asasi?

Kedua-duanya mengambil masa setahun. Matrikulasi dikendalikan oleh KPM, yuran pengajian dan asramanya ditanggung kerajaan, dan lepasannya memohon ke mana-mana universiti awam melalui UPU. Asasi dikendalikan oleh universiti, yurannya rendah (RM1,700 hingga RM1,800 di Universiti Malaya) dan lepasannya lazimnya menyambung pengajian ijazah di universiti yang sama.

Asasi atau diploma, mana lebih baik?

Asasi mengambil masa setahun dan terus membawa ke tahun pertama ijazah, tetapi memerlukan lima kepujian SPM termasuk Bahasa Melayu dan lulus Sejarah. Diploma mengambil masa dua tahun setengah hingga tiga tahun, memerlukan tiga kepujian, dan boleh digunakan untuk bekerja atau menyambung ke ijazah, kadangkala dengan pemindahan kredit.

Bila keputusan SPM 2026 diumumkan?

Tarikhnya belum diumumkan. Tahun lepas, KPM memaklumkan pada 9 Mac 2026 bahawa keputusan SPM 2025 akan diumumkan pada 31 Mac 2026, mulai jam 10:00 pagi di sekolah dan secara online di myresultspm.moe.gov.my.

Bila permohonan matrikulasi 2027/2028 dibuka?

KPM belum mengumumkan tarikhnya. Bagi sesi 2026/2027, Fasa 1 dibuka dari 10 November 2025 hingga 10 Februari 2026 dan Fasa 2 dari 31 Mac hingga 4 April 2026; tawaran diumumkan pada 27 April dan pendaftaran bermula pada 7 Jun 2026. Permohonan dibuat di matrikulasi.moe.gov.my tanpa sebarang bayaran.

Berapa yuran A Level di Malaysia?

Di kolej yang kami semak, yuran pengajian bagi tiga subjek ialah RM24,300 di Methodist College Kuala Lumpur (belum termasuk yuran lain) dan RM35,453 di Taylor's College, manakala empat subjek di Taylor's berjumlah RM47,054 (ambilan Ogos 2026). Anggaran yuran peperiksaan Taylor's ialah RM2,280 hingga RM3,640 bagi AS dan RM2,280 hingga RM3,040 bagi A2.

Bolehkah lepasan A Level memohon ke universiti awam?

Boleh. UPU menerima permohonan lepasan A Level di bawah kategori F1 bagi ambilan September atau Oktober. Pemohon juga perlu memiliki kepujian Bahasa Melayu dan lulus Sejarah dalam SPM, serta MUET atau kelayakan Bahasa Inggeris lain yang diterima, seperti IELTS atau TOEFL.

Tingkatan Enam di bawah KPM atau KPT?

Di bawah KPM buat masa ini. Kerajaan mengumumkan pada Januari 2026 bahawa Tingkatan Enam dan matrikulasi akan diletakkan di bawah Kementerian Pendidikan Tinggi mulai 2027, tetapi pada 28 Julai 2026 Perdana Menteri memutuskan supaya Tingkatan Enam kekal di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia.